Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

De eettafel

Uit de bibliotheek van

Aan de eettafel gebeurt meer dan eten. Er wordt huiswerk gemaakt, post geopend, ruzie bijgelegd en tot laat nagepraat. Toch wordt een tafel vaak op het oog gekozen. Dat is jammer, want juist hier komt het op maat aan: een paar centimeter beslissen of je blijft zitten of opstaat zodra het bord leeg is.

Reken per persoon

Elke eter heeft 60 cm tafelrand nodig en een strook van ongeveer 40 cm diep voor bord, glas en bestek. Twee mensen tegenover elkaar vragen dus 80 cm, en met schalen in het midden kom je op een tafelbreedte van 90 tot 100 cm. Breder dan 110 cm praat moeilijk en je reikt niet meer naar het midden.

De lengte reken je uit. Met de eters aan de lange kanten is 120 cm genoeg voor vier mensen, 180 cm voor zes en 240 cm voor acht. Zet je ook iemand aan elke kop, dan passen zes mensen aan 160 cm en acht aan 220 cm. Let op de poten. Staan ze op de hoeken, meet dan de ruimte ertussen en niet het blad: daar moeten de stoelen tussen passen.

Rond of rechthoekig

Aan een ronde tafel zit niemand aan het hoofd en kijkt iedereen elkaar aan. Reken de omtrek uit, de doorsnede maal 3,14, en deel door 60. Een tafel van 100 cm doorsnede is ruim voor vier mensen, 120 cm past voor zes, 150 cm voor acht. Een ronde tafel op één middenpoot is de vriendelijkste die er is, want niemand zit met een poot tussen zijn knieën.

Volg de vorm van de kamer: een ronde tafel in een vierkante kamer, een lange in een lange.

Ruimte rondom

Een tafel is zo groot als de ruimte eromheen toelaat. Tussen de tafelrand en de muur of de kast heb je minstens 90 cm nodig om je stoel naar achteren te schuiven en op te staan. Moet er iemand achter de stoelen langs lopen, reken dan op 110 cm.

Een stoel om lang in te zitten: de les van Hans Wegner

De Deen Hans Wegner (1914–2007) ging op zijn veertiende in de leer bij een meubelmaker en ontwierp in zijn leven meer dan vijfhonderd stoelen. In 1949 tekende hij de Wishbone Chair, de Y-stoel, die sinds 1950 wordt gemaakt. Een gespleten rugspijl in de vorm van een Y draagt de gebogen bovenregel, en de zitting is met de hand gevlochten van papierkoord.

De les: kies een eetkamerstoel met je lichaam, niet met je ogen. Ga er een kwartier in zitten. Steunt de rug je, kun je je armen kwijt, kun je verzitten? En wie vijfhonderd stoelen tekent, weet dat er niet één volmaakte bestaat. Er mag dus gerust meer dan één soort aan je tafel staan.

Niets te veel: de les van de Shakers

De Shakers waren een geloofsgemeenschap die in 1774 uit Engeland naar Amerika trok en daar in eigen dorpen samenleefde, met gedeeld bezit. Eenvoud, nut en eerlijkheid waren hun leidraad, ook in hun meubels. Inlegwerk, snijwerk en fineer wezen ze af als ijdel of bedrieglijk. Hun bekendste stuk is de stoel met ladderrug en gevlochten zitting, die de gemeenschap van New Lebanon rond 1860 als handel maakte en die later de Deense ontwerpers heeft beïnvloed.

Langs de wanden van hun kamers liep een houten lat met knoppen. Daaraan hingen kleren, hoeden en lichte meubels, ook stoelen. Zo bleef de vloer leeg.

De les: een eetkamerstoel moet licht zijn. Je tilt hem met één hand op, je schuift hem zonder lawaai aan en je zet er zo twee bij. En wat aan tafel niet nodig is, hoort niet in de eethoek.

Driehonderd stoelen voor één kantine: de les van Arne Jacobsen

In 1952 ontwierp de Deen Arne Jacobsen een stoel voor de kantine van een Deense geneesmiddelenfabriek: de Mier. Zitting en rug zijn één schaal van gebogen, verlijmd fineer. De stoel moest licht zijn, stevig staan en makkelijk stapelen. De fabriek bestelde er driehonderd, en dat overtuigde de meubelmaker om de stoel in productie te nemen.

De les zit in die kantine. Waar veel mensen aan één tafel eten, heb je stoelen nodig die weinig plaats innemen: slank, zonder armleuningen en met dunne poten. Zet zulke stoelen aan de lange kanten en bewaar de armstoelen voor de koppen.

Stoelen kiezen en mengen

De maten liggen vast. Een eetkamerstoel heeft een zithoogte van 45 tot 47 cm, een eettafel is 74 tot 76 cm hoog. Tussen zitting en tafelblad zit dus ongeveer 30 cm. Meet ook de vrije hoogte onder de rand van het blad en de hoogte van de armleuningen. De armleuning moet er een paar centimeter onder passen, anders schuift de stoel niet aan.

Stoelen mengen mag, en met oude stoelen is het vaak de enige manier om aan zes of acht te komen. Houd dan iets gelijk: de zithoogte in elk geval, en daarnaast het hout, de kleur of de vorm van de rug.

Een bank aan één lange kant maakt de tafel gezellig en spaart ruimte, omdat hij tegen de muur kan staan. Neem een bank met dezelfde zithoogte als de stoelen, 35 tot 40 cm diep en korter dan de ruimte tussen de tafelpoten.

De lamp en het kleed

De lamp maakt van de tafel een plek. Hang hem boven het midden van het blad, met de onderkant 70 tot 80 cm boven de tafel: laag genoeg voor een kring van licht, hoog genoeg om elkaar eronderdoor aan te kijken. Boven een tafel van meer dan 200 cm hang je er twee, of één langwerpige.

Een kleed onder de tafel maakt van de eethoek een eigen kamer en dempt het schuiven van de stoelen. Het werkt alleen als het groot genoeg is: 60 tot 70 cm rondom het blad, zodat de stoelen erop blijven als je opstaat. Onder een tafel van 180 bij 90 cm is dat een kleed van minstens 300 bij 210 cm. Is de kamer klein of de vloer mooi, laat het kleed dan weg.

Stap voor stap

Tel eerst hoeveel mensen er op een gewone dag aan tafel zitten en hoeveel op een feestdag. Kies de tafel voor de gewone dag en zoek een oplossing voor het feest: een uittrekblad, of een tweede tafeltje dat je erbij schuift.

Meet de kamer en trek van lengte en breedte twee keer 90 cm af, of 110 cm aan de kant waar gelopen wordt. Wat overblijft is je grootste tafel. Plak die maat met schilderstape op de vloer, zet de stoelen eromheen die je hebt en loop een dag om het vak heen. Meet daarna zithoogte en tafelhoogte, kijk of de armleuningen onder het blad passen en bepaal als laatste het punt boven het midden waar de lamp komt.

Zo doe je het met oude stukken

Een oude tafel is voor het leven gemaakt en heeft er al een paar achter de rug. Krassen, kringen en een uitgesleten rand zijn het bewijs dat eraan gegeten is, en ze maken dat je er zelf niet voorzichtig mee hoeft te zijn. Meet wel. Oude tafels hebben vaak een brede rand onder het blad en soms een regel tussen de poten. Ga eraan zitten met de stoel die je erbij wilt zetten.

Oude stoelen zijn soms een paar centimeter lager dan stoelen van nu. Een dun kussen lost dat op. Stoelen uit de jaren vijftig en zestig, van Deens teak tot eenvoudig beuken, zijn licht, slank en gemaakt om aan te schuiven: precies wat Wegner en de Shakers je leren.

Dek vanavond de tafel alsof er bezoek komt, ook als je alleen bent. Ga op elke stoel even zitten en kijk wat je ziet, waar je je stoot en waar het licht valt. Daarna weet je precies wat er moet veranderen. Zoek je de tafel waar het huis om gaat draaien, of twee stoelen erbij, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw: daar staan tafels, stoelen, banken en lampen die al een leven achter zich hebben en waar nog heel wat avonden aan kunnen.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar onze stoelen →