Brutalisme interieur: zo pas je het licht en rustig toe

Op de foto: Brutalist smeedijzeren ronde salontafel met bronskleurig blad – jaren 70 (€ 895) · Paar brutalist eiken loungestoelen met biezen zitting – Nederland, circa 1935 (€ 395) · Raw Brutalist Chain Candlestick Mid Century Design (€ 295) · Brutalistisch stierenmasker – assemblage van smeedijzer op houten voet, 95 cm (€ 425)

Brutalistisch interieur: drie messing tafellampen van Max Bré in een witgekalkte kelder

BRUTALISME

zwaar hout, ruw ijzer en vormen met gewicht

Op de foto: Max Bré – set van drie brutalistische tafellampen, messing en smeedijzer, Frankrijk jaren 60–70 (€ 575 voor de set van drie)

Brutalisme: zwaar hout, ruw ijzer en vormen met gewicht

Sommige meubels fluisteren. Brutalistische meubels doen dat niet. Ze staan er, zwaar en zeker, van massief eiken of gesmeed ijzer, en laten precies zien hoe ze gemaakt zijn.

Dat klinkt hard, en toch zijn het vaak de warmste stukken in een kamer.

Brutalisme is de stijl van het eerlijke gewicht. Geen fineer, geen dunne pootjes, geen gladde afwerking. Wel dikke planken, zichtbare verbindingen, hamerslag en een vorm die je in één oogopslag begrijpt.

Wat is brutalisme?

Brutalistisch interieur: eiken eetkamerstoelen met bouclé en ijzeren kettingkandelaar in een eetzaal

De naam komt uit de architectuur. Béton brut is Frans voor ruw beton: beton dat na het storten niet wordt afgewerkt, zodat je de afdruk van de bekisting nog ziet. Architecten bouwden er in de jaren vijftig, zestig en zeventig mee, en het woord brutalisme is daaraan blijven hangen.

In meubels betekent het hetzelfde, maar dan in hout en metaal. Massief eiken in plaats van beton, smeedijzer in plaats van staal. Het materiaal mag ruw blijven en de constructie mag gezien worden.

Je herkent brutalistische meubels aan hun massa en hun ritme. Hoge ruggen van dikke spijlen, zware armleuningen, bladen met diep reliëf. Ze zijn eerder gebouwd dan ontworpen.

Op de foto: Set van 4 brutalist eiken eetkamerstoelen met bouclé zitting – jaren 70 (€ 795) · Raw Brutalist Chain Candlestick Mid Century Design (€ 295)

Waarom is brutalisme weer zo geliefd?

Omdat het karakter geeft aan een rustig interieur. Eén brutalistisch stuk in een lichte kamer werkt als een sculptuur: je oog gaat er meteen naartoe.

Omdat het ambachtelijk is. Dit zijn geen meubels uit een mal. Je ziet de hand van de smid in het ijzer en de beitel in het hout. Geen twee stoelen zijn precies gelijk.

En omdat het tegen een leven kan. Massief eiken van een paar centimeter dik slijt niet, het wordt alleen mooier. Een kras hoort erbij.

De kracht van massief eiken en gesmeed ijzer

Het mooiste aan brutalisme is dat het materiaal zelf het werk doet. Eiken met een grove nerf, donker gebeitst of juist kaal. IJzer dat gesmeed, geklonken en gelast is, met een huid die nooit helemaal glad wordt.

Soms wordt een meubel daardoor bijna een beeld, en soms is het ook gewoon een beeld. Een stierenmasker van ijzeren platen en gekrulde hoorns is van hetzelfde materiaal en met dezelfde hand gemaakt als een salontafel of een kandelaar.

Zet zo’n stuk op een sokkel in een trappenhuis en er hoeft verder niets bij. Een enkele houten stoel ernaast is genoeg.

Op de foto: Brutalistisch stierenmasker – assemblage van smeedijzer op houten voet, 95 cm (€ 425) · Set van 3 brutalist stoelen met boogvormige uitsparingen en gedraaide poten (€ 245)

Brutalistisch interieur: ijzeren stierenmasker en houten boogstoel in een stenen trappenhuis

Hoe combineer je brutalisme zonder dat het zwaar wordt?

Brutalistisch interieur: eiken loungestoel met biezen zitting en messing lamp van Max Bré in een bibliotheek

Brutalisme heeft lucht nodig. In een donkere kamer vol meubels wordt het drukkend, in een lichte ruimte met lege muren komt het tot zijn recht.

Geef elk stuk dus ruimte. Eén loungestoel bij het raam in plaats van een hele zithoek. Een kleine messing lamp op de vensterbank. Het zware hout tekent zich af tegen het wit en de kamer blijft rustig.

Combineer het met zachte dingen: een wollen plaid, linnen, een biezen zitting. En met iets lichts ernaast, zoals glas of keramiek. Het contrast maakt het hout warmer.

Op de foto: Paar brutalist eiken loungestoelen met biezen zitting – Nederland, circa 1935 (€ 395) · Max Bré – set van drie brutalistische tafellampen, messing en smeedijzer, Frankrijk jaren 60–70 (€ 575 voor de set van drie)

Waar let je op als je brutalisme koopt?

Til het op, of probeer het. Echt brutalistisch meubilair is massief en dus zwaar. Is een stoel verrassend licht, dan is het hout dunner dan het lijkt.

Kijk naar de verbindingen. Pen-en-gat, houten pennen en doorlopende regels horen bij de stijl en moeten vast zitten. Bij stoelen zie je snel of ze wiebelen.

Bij ijzer: smeedwerk heeft kleine onregelmatigheden, hamersporen en lasnaden. Oppervlakteroest is geen probleem en geeft kleur.

Bij lampen geldt altijd: laat oude bedrading nakijken door een elektricien voordat je de lamp aansluit.

En denk aan het gewicht in huis. Een ronde salontafel van 110 centimeter met een smeedijzeren onderstel verplaats je niet even met één hand.

Op de foto: Set van 3 brutalist stoelen met boogvormige uitsparingen en gedraaide poten (€ 245) · Raw Brutalist Chain Candlestick Mid Century Design (€ 295)

Brutalistisch interieur: houten stoelen met boogvormige rug en kettingkandelaar in een kasteelkeuken

Brutalisme in een licht, rustig interieur

Bij De Huiszwaluw zetten we brutalistische stukken het liefst in een oud, licht huis. Gekalkte muren, een stenen vloer, hoge ramen. Daar wordt het zware hout niet somber maar krachtig.

Een salon met een ronde ijzeren tafel en twee eiken stoelen met biezen zitting heeft bijna niets meer nodig. Een kandelaar van een stijve ketting op tafel, een ijzeren masker op de schouw.

Kleine dingen horen er ook bij. Drie messing lampen in de vorm van kannen zijn net zo brutalistisch als een stoel van twintig kilo: ruw, met de hand gemaakt en nergens gladgepoetst.