Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Accessoires: het stilleven in huis

Uit de bibliotheek van

Een kamer is niet af als de meubels staan. Hij is af als er ergens een kom staat waar je hand naartoe gaat, een kandelaar die ’s avonds het licht vangt, een vaas die je elke week anders vult. Kleine dingen maken een kamer van jou. Ze kunnen hem ook vol maken, en dat verschil zit zelden in wat je hebt. Het zit in hoe je het neerzet. Schilders noemen dat een stilleven, en je kunt het leren.

Wat kleine dingen doen

Een kast, een tafel en een bank zijn groot en ver weg. Een vaas of een beeldje brengt de maat van de kamer terug naar de maat van je hand. Het geeft je oog iets om op te rusten als je gaat zitten. Kleine dingen brengen ook kleur en glans in kleine doses: één groene glazen fles, een randje zilver, het bruin van oud brons. En ze vertellen wie er woont.

Te veel wordt het op het moment dat je niets meer afzonderlijk ziet. De proef is eenvoudig. Kun je een blad in één minuut afstoffen, en weet je met je ogen dicht wat erop staat, dan zit je goed.

Een paar flessen: de les van Giorgio Morandi

De Italiaanse schilder Giorgio Morandi (1890–1964) werd geboren en stierf in Bologna. Hij woonde er met zijn drie zussen in een woning aan de Via Fondazza. Hij schilderde zo’n 1.350 doeken, en steeds weer dezelfde dingen: flessen, vazen, kannen, kommen en blikken dozen, die hij tweedehands kocht. Het stof liet hij erop liggen. Soms was hij dagen bezig met schuiven voordat hij een penseel pakte, en hij tekende de omtrek van de voorwerpen af op het tafelblad. Het huis is nu een museum, Casa Morandi, en zijn voorwerpen staan er nog.

Wat je van hem leert, is hoe weinig je nodig hebt. Morandi zette zijn flessen dicht tegen elkaar, zodat ze samen één vorm werden, en hield de kleuren bij elkaar: gebroken wit, grijs, oker, zacht bruin. Zet thuis drie of vier eenvoudige dingen in één kleurfamilie zo dicht bij elkaar dat ze elkaar bijna raken. Schuif er één een centimeter op en kijk opnieuw. De ruimte tussen de dingen telt even zwaar als de dingen zelf.

Drie takken, één driehoek: de les van ikebana

In Japan is het schikken van bloemen een kunst met een eigen naam: ikebana, ook kadō genoemd, de weg van de bloemen. De oudste school is Ikenobō, verbonden aan de tempel Rokkaku-dō in Kyoto. In de stijl die shōka heet, bestaat een stuk uit drie hoofddelen, shin, soe en tai: een lange, een middellange en een korte. Samen vormen ze een scheve driehoek, geen gelijke. Met oneven aantallen ontloop je de symmetrie. Zo’n stuk staat van oudsher in de tokonoma, de nis die je uit het boek Het middelpunt kent.

De les geldt voor alles wat je neerzet, niet alleen voor bloemen. Drie dingen van drie hoogtes vormen een driehoek, en je oog loopt die vanzelf rond. En een vaas hoeft niet vol: één tak met lucht eromheen doet meer dan een boeket.

Een huis vol dingen: de les van Ray Eames

Dat rustig niet hetzelfde is als leeg, laat het huis van Charles Eames (1907–1978) en Ray Eames (1912–1988) zien. Zij bouwden het in 1949 in Pacific Palisades, Los Angeles, als Case Study House nummer 8, en woonden er tot hun dood. Het is een strak huis van staal en glas, en het staat vol: volkskunst, speelgoed, manden, antiek en dingen die ze op reis vonden of van vrienden kregen. Het bijzondere van het interieur zat vooral in de manier waarop Ray alles schikte. Het huis is grotendeels bewaard zoals zij het bewoonden.

De les die je eruit haalt: zet dingen in groepen, op een plank, een lage tafel of een kleed, en laat daartussen de kamer zelf leeg: de vloer, het glas, de witte vlakken. Veel dingen kunnen dus, zolang ze bij elkaar staan en er grote stukken leegte tegenover staan. Ook David Hicks en Jim Ede, die je in de boeken over oud en nieuw en over kunst ophangen tegenkomt, werkten zo.

De vuistregels

Groepeer en verspreid niet. Tien kleine dingen door de kamer geven onrust, dezelfde tien op één blad zijn één ding. Neem een oneven aantal, drie of vijf. Zorg voor verschil in hoogte: iets hoogs, iets laags en iets dat ligt, zoals een kandelaar, een kom en een boek. Laat één stuk de boventoon voeren en de rest kleiner of stiller zijn. Zet het hoogste achteraan en net uit het midden.

Laat iets terugkomen. Eén materiaal of één kleur die zich herhaalt, bindt een groep: drie stukken groen glas, of aardewerk in dezelfde grijze tint. Geef de groep een ondergrond. Een dienblad, een houten plank of een stapel van twee of drie boeken maakt van losse dingen één geheel. En houd ruimte over: laat van elk blad minstens een derde leeg, liever de helft.

Schouw, kast en salontafel

Op een schouw of kast werkt symmetrie goed: twee gelijke kandelaars aan de uiteinden, één groter stuk ertussen. Hangt er een schilderij of spiegel boven, houd de dingen dan laag, zodat ze de lijst niet afdekken. Kandelaars staan in paren als je rust zoekt, en in een groepje van drie ongelijke hoogtes als het levendiger mag.

Op de salontafel blijft alles laag, zodat je elkaar over de tafel heen ziet. Een dienblad, een stapel boeken met iets erop, één vaas. De helft van het blad blijft vrij voor kopjes.

Eettafel, vensterbank en boekenplank

Op de eettafel staat tussen de maaltijden één ding in het midden: een grote kom, een vaas met takken. Tijdens het eten blijft alles onder ongeveer 30 cm, of het is zo slank als een kandelaar, zodat je de overkant ziet.

De vensterbank is de plek voor glas. Daglicht valt erdoorheen en kleurt de kamer, en gekleurd glas is op zijn mooist als het bij elkaar staat. Zet er weinig neer, drie stukken op een brede vensterbank is genoeg, want elk ding voor het raam neemt licht weg. Op de boekenplank helpt een verdeling in drieën: een derde boeken, een derde voorwerpen, een derde leeg. Leg een paar boeken plat en zet er een beeldje of doosje op.

Stap voor stap

Maak eerst alles leeg. Haal elk klein ding uit de kamer en leg het op de eettafel. Leef een dag met de lege kamer, dan zie je welke plekken iets nodig hebben.

Sorteer wat op tafel ligt op materiaal en kleur: glas bij glas, aardewerk bij aardewerk, metaal bij metaal. Kies per plek één groep. Begin met het grootste stuk, zet er iets laags naast en leg er iets bij. Doe drie stappen terug en haal er één ding af. Wat overblijft gaat in de kast en komt later terug. Wissel met de seizoenen: in de winter kaarsen, brons en donker aardewerk, in de zomer glas, een tak en meer lege ruimte.

Zo doe je het met oude stukken

Oude dingen zijn hier in het voordeel. Geblazen glas is nooit helemaal recht, oud aardewerk heeft een glazuur dat op elke plek anders is, brons en zilver zijn in de loop der jaren zachter en matter geworden. Zulke stukken hoeven niet bij elkaar te horen om samen te gaan. Een stenen kruik, een tinnen bord en een bronzen beeldje delen hun leeftijd, en dat is genoeg.

Laat ze ook gewoon hun werk doen. Een oude kom is een fruitschaal, een klok mag tikken, een oude koffer is een bijzettafel naast de bank. Poets zilver en koper niet te hard: wat glans in de diepte is mooier dan een spiegel.

Maak vanavond één plank of één tafel helemaal leeg. Kies drie dingen, een hoog, een laag en een liggend, zet ze dicht bij elkaar en laat de rest van het blad vrij. Mis je dan nog dat ene stuk dat de groep afmaakt, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw. In de rubriek Accessoires staan vazen, kommen, kandelaars, glas en curiosa die al een leven achter zich hebben en bij jou aan het volgende beginnen.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar onze accessoires →