Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Kleine ruimtes

Uit de bibliotheek van

Een kleine kamer wordt niet groter van kleine meubels. Hij wordt groter van rust: weinig stukken, veel vloer, licht dat ver de kamer in komt. Wie klein woont, moet vooral kiezen. Wat je weglaat, telt even zwaar als wat je neerzet. De beste architecten van de vorige eeuw hebben zich juist in kleine ruimtes uitgeleefd, en wat zij ontdekten, kun je morgen thuis gebruiken.

Vijftien vierkante meter: de les van Le Corbusier

Le Corbusier bouwde grote woongebouwen en hele stadswijken, maar voor zichzelf zette hij begin jaren vijftig een houten hut neer aan de Middellandse Zee, in Roquebrune-Cap-Martin. De Cabanon meet 3,66 bij 3,66 meter en is 2,26 meter hoog, ongeveer vijftien vierkante meter. Die maten komen uit de Modulor, het matenstelsel dat hij van het menselijk lichaam had afgeleid. De onderdelen werden op Corsica gemaakt door de timmerman Charles Barberis en ter plaatse in elkaar gezet.

Binnen is alles vast en alles op maat: een bed met bergruimte, een tafel, een wastafel, kasten, een kapstok. Er zijn twee kleine vierkante ramen, één op de zee en één op een boom. Le Corbusier bracht er zijn zomers door tot zijn dood in 1965. De hut staat sinds 2016 met zestien andere werken van hem op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

De les is dat een kleine ruimte geen armoede hoeft te zijn. Ze werkt als elke maat van je lichaam uitgaat en elk ding een vaste plek heeft. Twee goed gekozen uitzichten zijn meer waard dan een wand vol glas.

Alles binnen handbereik: de Frankfurter keuken

De Weense architect Margarete Schütte-Lihotzky (1897–2000) ontwierp in 1926 een keuken voor de nieuwe arbeiderswoningen van Frankfurt, waar Ernst May de stadsuitbreiding leidde. Haar keuken was ongeveer 1,9 bij 3,4 meter. Ze nam de keuken van een restauratiewagen in de trein als voorbeeld en ging uit van de studies naar efficiënt werken van Frederick Taylor. Er werden er zo’n tienduizend van gebouwd.

In die smalle ruimte zat alles wat je nodig had: een draaibare kruk, een rij aluminium laden met een vaste plek voor meel, suiker en rijst, een strijkplank die tegen de wand opklapte, en een schuifdeur naar de woonkamer. Een deur die schuift, vraagt geen ruimte om te draaien.

Wat je ervan leert: richt een kleine ruimte in rond je bewegingen, niet rond je meubels. Zet bij elkaar wat je samen gebruikt, geef elk ding een eigen plaats, en kies waar het kan voor wat klapt, schuift of draait.

Eén kamer, meerdere kamers: het Rietveld Schröderhuis

In Utrecht bouwde Gerrit Rietveld (1888–1964), opgeleid als meubelmaker, in 1924 een huis voor Truus Schröder en haar drie kinderen. Zij wilde het liefst wonen zonder muren. De bovenverdieping is daarom één open ruimte rond de trap, die je met schuivende en draaiende wanden kunt verdelen in drie slaapkamers en een woonkamer. Overdag open, ’s nachts ieder een eigen kamer. Truus Schröder woonde er tot haar dood in 1985. Het huis staat sinds 2000 op de Werelderfgoedlijst en is te bezoeken via het Centraal Museum.

Thuis betekent dit: denk niet in vierkante meters maar in uren. Dezelfde hoek kan ’s ochtends werkplek zijn en ’s avonds eetkamer, als de meubels meebewegen. Een gordijn, een kamerscherm of een open kast doet in het klein wat de schuifwanden van Rietveld deden.

Minder, maar groter

Tien kleine dingen maken een kamer onrustig. Drie grote maken hem helder. Kies één goede bank in plaats van een bankje met drie losse stoeltjes, één kast in plaats van vier kastjes. Een groot stuk geeft de kamer een middelpunt en het oog hoeft minder te springen.

Meet wel de looplijn. Tussen de meubels door blijft een pad vrij van minstens 80 cm. Past dat niet, dan staat er één stuk te veel. Reken aan tafel op 60 cm breedte per persoon en houd achter elke stoel minstens 75 cm vrij om hem naar achteren te schuiven, liever 90.

Meubels op poten

Hoe meer vloer je ziet, hoe groter de kamer lijkt. Een bank, kast of fauteuil op poten laat de vloer en het licht eronderdoor lopen. Een blok dat tot op de grond sluit, neemt die ruimte weg. Hetzelfde geldt voor een tafel met een slank onderstel en stoelen met een open rug. Een ronde tafel van 90 cm biedt plaats aan vier mensen en heeft geen hoeken waar je omheen moet.

Licht en spiegels

Houd het raam vrij. Zet er geen hoge kast naast en hang de gordijnen zo dat ze open naast het raam hangen, niet ervoor. Laat de roede aan elke kant 15 tot 20 cm voorbij het kozijn steken en hang hem dicht onder het plafond. Het raam lijkt dan groter en de kamer hoger.

Hang een spiegel haaks op het raam of ertegenover. Hij brengt het daglicht dieper de kamer in. Let op wat hij spiegelt: een raam of een lege muur is goed, een rommelige hoek krijg je dubbel terug. Verdeel het avondlicht over een paar lage lampen in plaats van één fel punt aan het plafond.

De hoogte benutten

De vloer is schaars, de muur niet. Eén hoge kast tot dicht onder het plafond bergt meer op dan twee lage en neemt de helft van de vloer. Zet hem tegen de wand waar je bij het binnenkomen niet meteen tegenaan kijkt. Let op de diepte: voor boeken is 25 tot 30 cm genoeg, alleen hangende kleding vraagt 60 cm. Elke centimeter die een kast ondieper is, krijg je terug als vloer.

Hang planken hoog, boven de deur, voor wat je zelden pakt. Houd de muur op ooghoogte leeg en licht.

De kleine kamer, stap voor stap

Schrijf eerst op wat je in de kamer doet: eten, slapen, werken, zitten. Schrap wat ergens anders kan. Meet de kamer en teken hem op ruitjespapier, één hokje voor 10 cm. Teken de deuren met hun draaicirkel en de looplijn van 80 cm van de deur naar het raam.

Zet dan het grootste stuk neer, de bank of het bed, tegen de langste dichte wand. Daarna de kast, uit het zicht van de deur. Dan pas de tafel. Alles wat daarna nog bij moet, moet twee dingen kunnen of kunnen inklappen. Past het niet op papier, dan past het ook niet in de kamer.

Een handige proef tot slot: haal de kamer leeg en zet alleen terug wat je in de eerste week mist. Eén lege wand is in een kleine kamer het rustpunt. Houd ook de kleuren bij elkaar: witte muren, één houttint, één of twee stoffen.

Zo doe je het met oude stukken

Veel oude meubels zijn voor kleinere huizen gemaakt dan de onze, en hun makers kenden de trucs van Schütte-Lihotzky en Rietveld allang. Een hangoortafel staat ingeklapt smal tegen de muur en wordt een eettafel als er bezoek komt. Een secretaire is bureau en bergkast in één: klep dicht en het werk is uit het zicht. Een stel mimisets schuift in elkaar tot één tafeltje. Stoelen uit de jaren vijftig en zestig staan licht op slanke poten en nemen weinig plaats in.

Eén oud stuk met karakter is in een kleine kamer genoeg. Geef het de beste plek en houd de rest stil. Een oude spiegel met verweerd glas geeft het licht zachter terug dan een nieuwe.

Pak vanavond een rolmaat en meet één ding: het pad van de deur naar het raam. Haal weg wat er binnen 80 cm van staat en kijk hoe de kamer opademt. En zoek je daarna dat ene stuk dat twee dingen tegelijk kan, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw. Daar staan meubels die al een leven achter zich hebben, en vaak in een kleiner huis dan het jouwe.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar de salonwand →