Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Beelden en sculpturen neerzetten

Uit de bibliotheek van

Een schilderij heeft één kant. Een beeld heeft er oneindig veel. Het is rondom gemaakt, het werpt een schaduw en het neemt ruimte in, net als jij. Daarom zet je een beeld niet weg zoals je een vaas wegzet. Je geeft het een plek, een hoogte en licht. Doe je dat goed, dan heeft de kamer er iemand bij gekregen: een stille bewoner naar wie je elke dag even kijkt.

Loop er eerst omheen

Zet het beeld op een tafel midden in de kamer en loop er langzaam omheen. Bijna elk beeld heeft één hoofdaanzicht, de kant van waaruit het het meest zegt, en een of twee kanten die ook de moeite waard zijn. Onthoud de richting waarin het kijkt of loopt: het beeld kijkt de kamer in, niet de muur in, en staat niet met zijn rug naar de deur.

Op de grond, tussen de mensen: de les van Rodin

Auguste Rodin (1840–1917) bekeek zijn modellen van alle kanten, in rust en in beweging. In 1884 vroeg de stad Calais hem om een monument voor zes burgers die hun leven aanboden om hun belegerde stad te redden. De Burgers van Calais was in 1889 klaar. Rodin wilde de groep niet op een hoog voetstuk, maar op de grond, zodat de mensen van de stad er bijna tegenaan zouden lopen. Het comité wilde dat niet, en in 1895 kwam het werk toch op een hoge sokkel te staan.

De les: hoogte is een keuze en geen gewoonte. Een hoog voetstuk maakt van een beeld een monument waar je tegenop kijkt. Laag en dichtbij wordt het iemand in de kamer. Een figuur, een kop of een dier mag thuis gerust laag staan: op een kist, op een krukje of op de vloer naast een stoel.

De sokkel hoort erbij: de les van Brâncuși

Constantin Brâncuși (1876–1957) kwam in 1904 uit Roemenië naar Parijs en had vanaf 1916 zijn atelier aan de Impasse Ronsin. Daar behandelde hij de sokkel als deel van het beeld: een voet die het ritme van het werk voortzet, vaak uit verschillende materialen op elkaar. In 1926 liet hij in een galerie in New York vijf sokkels zien zonder beeld erop.

Zijn sokkels hoorden niet vast bij één werk. Hij verwisselde ze, schoof de beelden in groepen bij elkaar en verzette ze bijna dagelijks tot het geheel klopte. Verkocht hij een beeld, dan zette hij een gipsen afgietsel op de lege plek. In 1956 liet hij het hele atelier na aan de Franse staat, op voorwaarde dat het werd opgebouwd zoals hij het achterliet.

De les: kies de voet met dezelfde zorg als het beeld. Ruw onder glad, hout onder brons, steen onder keramiek: het verschil maakt beide sterker. En schuif. Een beeld staat pas goed als je het op drie plekken hebt geprobeerd.

Lucht en ruimte: de les van Barbara Hepworth

De Engelse beeldhouwer Barbara Hepworth (1903–1975) maakte begin jaren dertig haar eerste doorboorde vormen: beelden met een opening erin, zodat je erdoorheen kijkt en de ruimte erachter gaat meedoen. Van 1949 tot haar dood woonde en werkte ze in Trewyn Studio in St Ives, met een tuin waar ze in de open lucht kon werken. Die tuin legde ze zelf aan en ze gebruikte hem om haar grote bronzen te bekijken. Sinds 1976 is het een museum, en de meeste bronzen staan nog waar zij ze neerzette.

De les: een beeld heeft lucht nodig en iets om tegen af te steken. Binnen is dat een raam, een plant of een lege witte muur. En door een beeld met een opening wil je iets zien: zet het zo dat er licht of ruimte achter zit, geen kastdeur.

De juiste hoogte

Reken vanuit je oog. Sta je, dan kijk je vanaf ongeveer 150 tot 160 cm. Zit je, dan vanaf ongeveer 110 tot 120 cm. Een kop of een buste komt het best tot zijn recht als het gezicht net onder jouw ooghoogte zit, zodat je elkaar bijna aankijkt. In de gang of bij de deur, waar je staat, komt het midden van het beeld daarom rond 145 cm, net als het hart van een schilderij. In de zithoek hoort het lager, rond 100 tot 110 cm.

Dan reken je de voet uit. Is een buste 40 cm hoog en wil je het midden op 145 cm, dan ligt het bovenvlak van de sokkel op 125 cm. Grote beelden, vanaf een meter, staan op de vloer of op een lage voet van 10 tot 20 cm die ze net van de grond tilt.

De sokkel zelf

Een sokkel is een meubel en moet in verhouding zijn. Het bovenvlak is rondom 2 tot 5 cm groter dan de voet van het beeld. Is het kleiner, dan lijkt het beeld te balanceren. Is het veel groter, dan staat het beeld op een tafel. Houd de sokkel eenvoudig: een rechte kolom van hout of steen, of gepleisterd in de kleur van de muur.

Achtergrond en licht

Een beeld lees je eerst als silhouet. Zet een donker beeld tegen een lichte, lege muur en een licht beeld tegen iets donkers: een houten kast, een diepe hoek. Houd 20 tot 30 cm tussen beeld en muur, zodat er een schaduw op de wand valt. Die schaduw is een tweede beeld.

Licht maakt vorm alleen zichtbaar als het van opzij komt. Licht van voren maakt een gezicht plat. Licht van opzij en schuin van boven tekent jukbeenderen, plooien en beitelsporen. Zet een beeld daarom haaks op het raam. ’s Avonds doet één kleine lamp het werk, van één kant en schuin van boven, onder een hoek van 30 tot 45 graden. Nooit van onderaf: dat maakt van elke kop een spook.

Groot, klein en zwaar

Eén groot beeld doet meer dan tien kleine. Heb je veel beeldjes, zet ze dan niet verspreid door het huis, maar bij elkaar: drie of vijf op één kast, verschillend van hoogte, met het grootste achteraan en uit het midden.

Brons en steen wegen meer dan je denkt. Til een beeld altijd aan de romp en de voet, nooit aan een arm of een hals. Een hoge, smalle sokkel hoort niet in een looppad: houd 80 cm vrij om erlangs te lopen. Bij het raam kunnen brons, steen en geglazuurd keramiek tegen de zon. Hout niet: het verkleurt en kan scheuren, ook boven een radiator.

Stap voor stap

Begin met één beeld. Haal de plek leeg waar het komt, ook de muur erachter. Loop om het beeld heen en kies het hoofdaanzicht. Bepaal van waaruit je het meestal ziet, staand of zittend, en reken de hoogte uit.

Bouw dan een proefsokkel van wat je hebt: een stapel boeken, een kist, een kruk. Zet het beeld erop, haaks op het raam, 20 tot 30 cm van de muur, en kijk een dag lang hoe het licht eroverheen trekt. Zet er ’s avonds een lamp bij en verplaats die tot de schaduw klopt. Pas daarna zoek of maak je de echte voet.

Zo doe je het met oude stukken

Oude beelden hebben een huid. Brons krijgt met de jaren een patina van bruin tot groen, met lichte plekken waar handen het hebben aangeraakt. Hout laat de steek van de guts zien, steen de tand van de beitel, keramiek de vingers van de maker. Poets dat niet weg.

Oude meubels zijn de beste sokkels. Een bronzen figuur op een verweerde eiken kist, een aardewerken kop op een oude commode: het ene oude stuk draagt het andere.

Pak vanavond het beeldje dat je het langst hebt, haal het uit de kast en zet het alleen op een lege tafel bij het raam. Loop er één keer omheen. Je ziet het voor het eerst sinds jaren. Wil je er een beeld bij, of zoek je de kist of de kast die het draagt, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw: daar staan bronzen, houten, stenen en keramische beelden die al een leven achter zich hebben en op een goede plek opnieuw gaan spreken.

Geschreven door De Huiszwaluw
Nu te koop

Onze sokkels en zuilen

← Terug naar de bibliotheek Naar onze kunst →