Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Kleden en bekleding verzorgen

Uit de bibliotheek van

Een oud kleed is bijna altijd van wol, en wol is sterk. Een handgeknoopt kleed gaat generaties mee. Wat het sloopt is zelden de ouderdom: het zijn zon, zand, vocht en motten. Met een stofzuiger, een schone witte doek en af en toe een wasbeurt bij een vakman blijft een gewoon, gezond kleed jarenlang mooi.

Eerst dit

Dit boek is een hulp, geen garantie. Elk stuk is anders. Probeer elk middel en elke methode eerst op een klein plekje dat je niet ziet, en stop als er iets verandert. Wat je doet, doe je op eigen risico: De Huiszwaluw kan niet aansprakelijk worden gehouden voor schade. Is een stuk kostbaar of je erg dierbaar, vraag dan eerst een restaurator.

Wat je in huis hebt

Sla een hoek om. Bij een handgeknoopt kleed zie je het patroon aan de onderkant terug, en de franje is het uiteinde van de draden waar het hele kleed op geknoopt is. Zijde is kwetsbaarder dan wol. Kijk bij meubelstof en velours of de stof nog heel is. Splijt ze, poedert ze of hangen er draden los, dan is het een stuk voor de voorzichtige lijn.

Wat het kapotmaakt

Licht verbleekt de kleuren en maakt de vezels broos, en dat komt nooit meer goed. Musea houden voor textiel 50 lux aan. Boven een luchtvochtigheid van 65 procent krijgt schimmel een kans: leg een kleed daarom niet zonder onderkleed op een koude stenen vloer. Zand zakt in het kleed en werkt daar als schuurpapier op de bodem van de knopen.

Stofzuigen, kloppen en franjes

Zo doen ze het in musea. Een gladde zuigmond zonder draaiende borstel, de zuigkracht laag, langzaam en met de pool mee. De franjes slaan ze over. Kloppen doen ze niet. Onder het kleed ligt een onderkleed van 3 tot 6 millimeter, en het kleed wordt elk jaar of om het jaar een halve slag gedraaid.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Tapijthandelaren raden aan een kleed waar je elke dag over loopt één keer per week te zuigen. Dat kan met de gewone gladde zuigmond van je stofzuiger, op een lage of gewone stand. Strijk met je hand van franje naar franje: de kant waar het kleed glad aanvoelt, is de richting waarin je zuigt. Een draaiende borstel gebruik je niet, want die trekt wol uit de knopen. De franjes zuig je niet: schud ze met de hand recht of borstel ze met een zachte borstel van het kleed af.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Een stevig kleed buiten uitkloppen is oud gebruik, en handelaren noemen het nog steeds: een paar keer aan elke kant, alleen bij droog weer. Leg het met de pool naar beneden op schoon gras of over een brede balustrade, niet over een dunne waslijn, en klop rustig. Bij een oud, dun of broos kleed breken de draden van de bodem: dat klop je niet. Het kleed in de sneeuw leggen is een huistruc voor een dag met vorst. Leg het op droge poedersneeuw, veeg er sneeuw overheen, klop zacht, laat het een kwartier liggen, veeg alles eraf en laat het binnen goed drogen. Tapijthandelaren noemen het zelf niet; zij zeggen wel dat een kleed nooit lang vochtig mag blijven. Doe het dus alleen met droge sneeuw, en niet met zijde of een kleed waarvan de kleuren doorlopen.

Vlekken en wassen

Zo doen ze het in musea. Meteen deppen met een witte katoenen doek, niet wrijven. Geen zeep en geen vlekkenmiddel: de rest is voor de textielrestaurator.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Dep de vlek droog, van de rand naar het midden. Daarna koud of lauw water, nooit heet, in kleine beetjes: bevochtigen en deppen. Voor rode wijn geeft een handelaar in antieke kleden dit recept: op een liter water twee tot drie druppels mild, kleurloos afwasmiddel en één tot twee theelepels blanke azijn. Deppen, nadeppen met schoon water, droogdeppen. Voor koffie wordt dezelfde oplossing gebruikt. Op een vetvlek strooi je eerst maizena of zuiveringszout, je laat het een half uur liggen en zuigt het weg; pas daarna dep je met water en een druppel afwasmiddel. Leg de natte plek over een krukje en zet er een ventilator bij tot pool en bodem droog zijn: één tot twee dagen. Doe vooraf de kleurproef: druk een vochtige witte doek op elke kleur in een hoek. Geeft de doek kleur af, dan stop je. Bij zijde, bij een heel oud of broos kleed en bij kleuren die doorlopen dep je alleen droog en bel je een vakman.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Een kleed waar dagelijks over gelopen wordt, gaat bij veel handelaren elke drie tot vijf jaar naar een tapijtwasserij. Daar wordt eerst het stof eruit geklopt, dan wordt het kleed met water en milde zeep gewassen, gespoeld en gedroogd. Zo komt het zand uit de bodem waar de stofzuiger niet bij kan. Kies een wasserij die handgeknoopte kleden wast, geen stomerij, en vraag om eerst een kleurproef. Het risico is dat kleuren doorlopen, en dat is niet te herstellen.

Motten

Zo doen ze het in musea. Kijken, zuigen en afzonderen. Bij wit spinsel, kale banen in de pool of kleine witte larven gaat het kleed in plastic folie naar een specialist, die het behandelt met vrieskou.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Beweging helpt het best. Schuif één keer per maand de meubels opzij en zuig eronder, en draai het kleed één of twee keer per jaar. Cederhout en lavendel liggen in veel kasten en dekenkisten. Ze schrikken de mot wat af zolang ze sterk ruiken, maar ze doden geen larven. Schuur cederhout daarom af en toe licht op en vervang lavendel om de drie maanden. Een klein stuk, zoals een kussenhoes of een kleedje, kun je invriezen: in een dichte plastic zak met de lucht eruit, twee weken bij min 18 graden. Laat het daarna in de dichte zak op kamertemperatuur komen, anders slaat er vocht op neer.

Oude meubelstof en velours

Zo doen ze het in musea. Zuigen met lage kracht en gaas over de zuigmond. Bij velours zetten ze de zuigmond neer, tillen hem op en zetten hem een stukje verder, zonder te schuiven. Er komt geen vocht aan.

Zo wordt het vaak ook gedaan. Stevige meubelstof zuig je elke week met het zachte borstelmondje. Velours borstel je daarna met een zachte kleerborstel, in de richting van de vleug. Is de vleug platgedrukt, dan helpt stoom: houd een kledingstomer op een handbreedte afstand, raak de stof nooit aan, ga kort over de plek en borstel de vleug op. Laat de stof drogen voor je erop gaat zitten. Houd het kort: te veel vocht geeft kringen en trekt in de vulling. Op zijden velours en op stof die splijt of poedert doe je dit niet.

Wat je beter laat

Was een oud kleed niet zelf in bad of met de tuinslang: het wordt loodzwaar, droogt niet en de kleuren lopen door. Gebruik geen tapijtshampoo en geen stoomreiniger. Geen zout of witte wijn op een wijnvlek, geen bleek en geen ammoniak. Vouw een kleed niet op om het te bewaren, maar rol het met de pool mee om een brede koker. En laat de mottenballen staan: ze zijn ongezond.

Wanneer je naar een restaurator gaat

Ga naar een textielrestaurator of een tapijthersteller bij een rand of franje die loslaat, bij gaten en scheuren, bij een vlek die na één poging blijft, bij motten in een groot kleed en bij alles van zijde. Ruik of zie je schimmel, doe het stuk dan in een dichte plastic zak en bel meteen: schimmel is ook voor jezelf ongezond.

Patina is geen vuil

Een oud kleed hoeft er niet nieuw uit te zien. De kleuren zijn zachter geworden, de pool is laag, in het midden zit een dunne plek waar generaties hebben gelopen. Dat is geen schade. Het is wat het stuk heeft meegemaakt.

Bij De Huiszwaluw vind je kleden, stoelen en wandkleden die al een leven achter zich hebben, en je mag ons altijd vragen hoe je een stuk het beste verzorgt.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar de salonwand →