Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Vloerkleden

Uit de bibliotheek van

Een vloerkleed bepaalt waar een plek begint en ophoudt. Het bindt een bank en twee stoelen tot een zithoek, en een tafel met stoelen tot een eethoek. Een goed kleed is het fundament van de kamer: het eerste wat je neerlegt en het laatste wat je vervangt. De fout die het vaakst wordt gemaakt is een te klein kleed. Kies dus eerder een maat groter dan een maat kleiner.

Het oudste kleed

In 1949 groef de archeoloog Sergej Roedenko in de Pazyryk-vallei in het Altaigebergte een grafheuvel op. In het graf lag, vastgevroren in een blok ijs, een geknoopt kleed van 183 bij 200 cm. Het is ruim tweeduizend jaar oud en geldt als het oudste geknoopte poolkleed dat bewaard is gebleven. Je vindt het in de Hermitage in Sint-Petersburg.

Het verrassende is hoe fijn het is: ongeveer 36 knopen per vierkante centimeter, meer dan in de meeste kleden van nu. In de randen lopen herten en ruiters te paard. De manier van maken is sindsdien niet wezenlijk veranderd.

Geknoopt of geweven

Een geknoopt kleed ontstaat op een weefgetouw met strak gespannen kettingdraden. Om die draden worden rij na rij knopen van wol gelegd, en inslagdraden zetten elke rij vast. De afgeknipte uiteinden van de knopen vormen samen de pool. Er zijn twee knopen. De symmetrische of Turkse knoop gaat om twee kettingdraden heen. De asymmetrische of Perzische knoop omvat er één helemaal en de volgende maar half. De franje is bij een geknoopt kleed niet aangezet: het zijn de uiteinden van de kettingdraden zelf.

Een kelim heeft geen knopen en geen pool. Het is een vlak weefsel waarin de gekleurde inslagdraden zo dicht op elkaar liggen dat ze de ketting helemaal bedekken. Waar twee kleuren elkaar raken, keert de draad om, en daar ontstaat een smal spleetje.

Kleur uit planten, en abrash

Tot halverwege de negentiende eeuw kwam elke kleur in een kleed uit de natuur. Rood uit de wortel van de meekrap, blauw uit indigo, geel uit planten als wouw. In 1856 vond de Engelse scheikundige William Henry Perkin de eerste synthetische kleurstof uit, en vanaf het midden van de jaren 1860 duiken zulke verfstoffen in oosterse kleden op.

Kijk bij een oud kleed naar de grote egale vlakken. Zie je daar banen waarin de kleur net iets lichter of donkerder is, dan heet dat abrash. De wol werd in kleine partijen geverfd, en was een partij op, dan ging de knoper verder met de volgende, die net anders was uitgevallen. Het is geen fout. Het wijst op een kleed uit een dorp of van nomaden, en het geeft een vlak leven, zoals een gekalkte muur dat heeft.

William Morris en het Ardabil-kleed

De Engelse ontwerper William Morris (1834–1896) wees de synthetische kleurstoffen van zijn tijd af. Tussen 1875 en 1878 werkte hij bij de zijdeverver Thomas Wardle in Leek aan de oude manier van verven, met indigo voor blauw en meekrap voor rood. In Kelmscott House in het Londense Hammersmith, waar hij eind jaren 1870 ging wonen, zette hij een werkplaats op voor handgeknoopte kleden. Ze heten nog altijd Hammersmith-kleden.

In 1893 bekeek Morris voor het museum dat nu het Victoria and Albert Museum heet het Ardabil-kleed, en mede door hem kocht het museum het aan. Het kleed is gedateerd in het jaar 946 van de islamitische kalender, bij ons 1539 of 1540. Het meet ruim 10 bij 5 meter en telt ongeveer 26 miljoen knopen van wol op een ondergrond van zijde. Het wordt in het museum elk half uur tien minuten verlicht, om de kleuren te sparen.

De les: kies kleuren die uit de natuur komen of daarop lijken. Ze zijn mat, ze vloeken niet met elkaar en ze worden met de jaren zachter. En leer van het museum dat licht kleur opeet. Leg een goed kleed niet jarenlang in de volle zon.

Eileen Gray: het kleed als tekening

De ontwerper Eileen Gray (1878–1976) werkte in Parijs. Rond 1908 reisde ze met haar vriendin Evelyn Wyld naar Marokko om te leren weven en wol te verven met natuurlijke kleurstoffen. Terug in Parijs begonnen ze rond 1910 een atelier aan de rue Visconti, waar Wyld de ontwerpen van Gray met de hand liet knopen. Vanaf 1922 verkocht Gray de kleden in haar eigen galerie Jean Désert aan de rue du Faubourg Saint-Honoré, die tot 1930 bestond.

Haar kleden hebben geen bloemen en geen randen, maar vlakken, lijnen en een enkele cirkel, in gedempte kleuren. In haar interieurs was het kleed geen toegift. Het lag er als een tekening op de vloer waar de meubels op antwoordden.

De les: begin bij het kleed. Kies het vóór de bank en de gordijnen, en haal de kleuren van de kamer eruit: één tint voor een kussen, één voor een stoel. Wie ermee begint, heeft meteen een plan.

De maat bij een zithoek

Het kleed loopt in elk geval door tot onder de voorpoten van de bank en de stoelen. Zo horen alle zitmeubels bij elkaar. Neem het kleed breder dan de bank, met aan beide kanten 15 tot 20 cm extra. Bij een bank van 200 cm kom je dan al snel uit op een kleed van 200 bij 300 cm. Een kleed van 160 bij 230 cm past bij een kleine zithoek met een tweezitsbank.

Drie manieren kloppen: alle poten erop, alleen de voorpoten erop, of in een heel kleine kamer alle poten eraf, met het kleed vlak voor de bank. Kies er één en houd die aan voor alle zitmeubels.

Onder de eettafel

Hier geldt één regel: de stoelen blijven op het kleed, ook als je ze naar achteren schuift om op te staan. Reken daarvoor op 60 tot 70 cm kleed rondom het tafelblad. Onder een tafel van 100 bij 200 cm hoort dus een kleed van ten minste 220 bij 320 cm.

Past dat niet in de kamer, laat het kleed dan weg. Een kale oude vloer onder een tafel is mooier dan een kleed waar de stoelpoten achter blijven haken. Kies onder een eettafel een kelim of een kleed met korte pool.

De muur en de vloer eronder

Laat rondom het kleed vloer zien. Houd 30 tot 45 cm vrij tot de muren. Een kleed dat tot aan de plint loopt, lijkt op vaste vloerbedekking en maakt de kamer kleiner.

Oude vloeren zijn zelden vlak en vaak glad. Leg altijd een antislip-onderkleed onder het kleed. Het blijft liggen, het slijt minder en je struikelt niet over een opkrullende rand. Draai het kleed één keer per jaar een halve slag, zodat zon en voeten het gelijkmatig belasten.

Het plan, stap voor stap

Meet eerst de zithoek of de tafel en reken de maat van het kleed uit. Plak die maat met schilderstape op de vloer en leef er een dag mee: loop eromheen, schuif een stoel naar achteren, doe een deur open. Kijk daarna pas naar kleden.

Zo doe je het met oude stukken

Een oud handgeknoopt kleed heeft zelden nog zijn eerste kleur, en dat is de winst. De tinten zijn verschoten tot mat en zacht, en passen daardoor bij een witte muur en een oude vloer. Een lage pool en een dunne plek in het midden horen erbij. Kijk wel naar de randen en de franjes. Die moeten vastzitten, want daar begint een kleed te rafelen.

Leg een dun gesleten kleed niet in de looplijn, maar onder de salontafel, waar weinig gelopen wordt. Is het te klein voor de hele zithoek, leg het dan alleen onder de salontafel en zet de meubels er vrij omheen.

En een tip: draai een oud kleed eens om. Bij een handgeknoopt kleed zie je aan de onderkant het hele patroon terug, strakker en rustiger dan aan de poolkant. Vaak is die kant net zo mooi, en soms mooier. Leg het gerust een seizoen zo neer.

Doe dat vanavond met het kleed dat je hebt: sla een hoek om, bekijk de knopen en zoek de banen van de abrash. En zoek je een kleed om een kamer mee te beginnen, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw. Daar vind je stukken die al een leven achter zich hebben en er klaar voor zijn om bij jou verder te gaan.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar de salonwand →