
De grote meubels bepalen hoe een kamer eruitziet. De kleine bepalen of je er prettig woont. Een bank zonder tafeltje ernaast is een bank waar je met je kopje in je hand blijft zitten. Een lege hoek blijft leeg tot er een kruk, een plant op een standaard of een lamp op een zuil staat. Kleine meubels zijn de handen van een kamer: ze reiken je iets aan. En omdat je ze met één hand optilt, kun je er vanavond al mee beginnen.
Wat een klein meubel voor een hoek doet
Een hoek zonder functie is dode ruimte. Zet er een stoel met een tafeltje en hij wordt een leesplek. Zet er een standaard met een plant en hij krijgt hoogte. Zet er een kruk met een lamp en hij geeft ’s avonds licht. Een klein meubel geeft een hoek een reden.
Een tafel die naar je toe komt: de les van Eileen Gray
De Ierse ontwerpster Eileen Gray (1878–1976) bouwde vanaf 1926 met de architect Jean Badovici een huis aan de Middellandse Zee, in Roquebrune-Cap-Martin. Ze noemde het E-1027, een code van hun namen: de E van Eileen, de tiende letter J, de tweede letter B en de zevende letter G. Voor dat huis ontwierp ze rond 1927 een rond tafeltje van stalen buis, waarvan het blad in hoogte verstelbaar is. De voet is aan één kant open, zodat hij om de poot van een bed of stoel heen schuift en het blad boven je schoot komt te hangen. Het verhaal gaat dat ze het bedacht voor haar zus, die graag in bed ontbeet.
Gray ontwierp het tafeltje om van kamer naar kamer mee te nemen. In hetzelfde huis stond een theewagen van haar hand met een blad van kurk, zodat de kopjes niet rinkelden.
Haar les: een klein meubel dient het lichaam, niet de plattegrond. Het hoort te staan waar je hand het vindt, op de hoogte waar je het nodig hebt, en het moet mee kunnen als jij verhuist van de bank naar het raam.
Van de vloer af: de les van de Shakers
De Shakers waren een geloofsgemeenschap die rond 1747 in Engeland ontstond. In 1774 voer hun leidster Ann Lee met een groep volgelingen naar New York, en in het midden van de negentiende eeuw woonden ze in achttien grote gemeenschappen in de Verenigde Staten. Ze maakten hun eigen meubels, zonder versiering, naar drie maatstaven: eenvoud, nut en eerlijkheid.
In hun kamers loopt langs de wanden een houten lat met pennen. Daaraan hingen ze kleding en lichte meubels, tot stoelen aan toe. Wat niet in gebruik was, ging van de vloer. Hun kleine ronde tafeltjes op drie poten, van kersenhout, waren ongeveer 65 cm hoog met een blad van ruim 45 cm. Ze stonden waar gewerkt werd: bij het verstellen, het sorteren, het lezen.
Thuis leer je er twee dingen van. Een klein meubel moet licht genoeg zijn om met één hand te verzetten. En het heeft een vaste plek nodig voor als je het niet gebruikt. De kapstok is de pennenlat van nu: hang de haken op ongeveer 160 cm en voor kinderen op 110 cm.
De kruk die ook tafel is
Een kruk is het vrijste meubel dat er is. Hij heeft geen voor- of achterkant en geen vaste taak. De bekendste is kruk 60 van Alvar Aalto uit 1933: een rond blad op drie poten van gebogen berkenhout, 44 cm hoog, en stapelbaar.
Die hoogte verklaart waarom een kruk zo veel kan. Een zitting zit op 44 tot 46 cm, en dat is ook de hoogte van een nachtkastje of een tafeltje naast een lage stoel. Een kruk is dus zitplaats als er bezoek is, bijzettafel naast de fauteuil, nachtkastje naast het bed en opstapje in de keuken.
Naast elke zitplaats
Bij elke plek waar iemand zit, hoort een plek voor een glas, binnen armbereik. De bijzettafel naast een bank of fauteuil is even hoog als de armleuning, of een paar centimeter lager. Meestal is dat 55 tot 65 cm. Een blad van 40 tot 50 cm doorsnee is genoeg voor een lamp, een boek en een kopje.
Naast het bed geldt hetzelfde: het blad staat gelijk met de bovenkant van het matras of iets hoger.
Standaard, piëdestal en plantentafel
De meeste dingen in een kamer zitten tussen knie en heup. Een standaard of piëdestal tilt één ding daarbovenuit. Een plant op een plantentafel van 70 tot 100 cm vangt meer licht en krijgt de vorm van een boompje.
Zet je er een lamp op, let dan op je ogen. Als je zit, hoort de onderkant van de kap ongeveer op ooghoogte te hangen, zodat je niet in de lamp kijkt. Zet een hoge standaard in een hoek of naast een kast, niet midden in de kamer, en nooit in een looppad.
Theewagen en mimiset
Een theewagen heeft twee bladen en wielen, en dat maakt hem tot meer dan één meubel. Als bar staan de flessen onderin en de glazen bovenop. Als bijzettafel staat hij naast de bank, met de lamp boven en de boeken onder.
De mimiset is het andere meubel dat zich aanpast. De Engelse meubelmaker Thomas Sheraton beschreef in 1803 in zijn Cabinet Dictionary al een stel kleine tafels die in elkaar schuiven en los te gebruiken zijn, een quartetto van vier. In de jaren twintig maakten Josef Albers en Marcel Breuer aan het Bauhaus hun eigen versies. Ingeschoven is het één tafeltje. Komt er bezoek, dan heeft iedere gast er een.
Hoeveel kleine meubels een kamer aankan
Kleine meubels worden rommel als het er te veel zijn. Elk tafeltje heeft drie of vier poten, en al die poten samen maken een vloer onrustig. Houd het op één klein stuk per zitplaats en één of twee die vrij in de kamer staan. In een zithoek met een bank en twee stoelen zijn dat er vier of vijf.
Zet een klein meubel altijd bij een groot: de bijzettafel tegen de bank, de kruk bij de kast, de standaard naast het raam. Houd het looppad van 80 cm vrij.
Kleine meubels, stap voor stap
Ga op elke zitplaats zitten en steek je hand uit. Kun je nergens een glas kwijt, dan ontbreekt daar een tafeltje. Meet de hoogte van de armleuning en zoek een blad op die hoogte. Tel daarna de hoeken waar niets gebeurt en kies er één: die krijgt een standaard, een kruk met een lamp of een stoel met een tafeltje.
Loop dan de kamer door. Stoot je ergens tegenaan, dan staat het in het pad. Tel tot slot wat er staat. Zijn het er meer dan de kamer zitplaatsen heeft plus twee, haal er dan één weg en kijk een week of je het mist.
Zo doe je het met oude stukken
Oude huizen hadden voor alles een eigen klein meubel: een rooktafel, een naaitafel, een plantentafel, een theetafel, een krukje bij de haard. Die taken zijn verdwenen, de meubels niet, en ze zijn precies goed voor wat wij nu nodig hebben. Een rooktafel is een bijzettafel op armleuninghoogte. Een naaitafel met een klep is een nachtkastje met bergruimte.
Kleine oude stukken zijn ook de makkelijkste manier om met oud te beginnen. Ze passen in elke kamer, ook in een strakke, en ze hoeven nergens bij te horen. Een theewagen van messing en glas naast een bank van nu, een gedraaide zuil met een plant naast een witte muur: één zo’n stuk is genoeg om een hoek een verhaal te geven.
Pak vanavond een kruk of een tafeltje dat ergens ongebruikt staat en zet het naast de stoel waar je altijd zit. Zet er een lamp en je boek op. Blijf een avond zitten en merk wat er verandert. Zoek je daarna nog een tafeltje, een standaard of een theewagen, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw. Daar staan kleine stukken die al een leven achter zich hebben en klaarstaan voor een nieuwe hoek.
Geschreven door De Huiszwaluw