Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Spiegels

Uit de bibliotheek van

Een spiegel is het enige stuk in huis dat zelf niets laat zien. Hij toont wat ertegenover staat: het raam, de lamp, de kast, jou. Een spiegel ophangen is daarom iets anders dan een lege plek vullen. Je kiest een beeld en hangt dat op. Goed gekozen is een spiegel een tweede raam. Slecht gekozen heb je je rommel twee keer.

Wat een spiegel doet

Een spiegel doet drie dingen. Hij brengt licht naar plekken waar het raam niet komt. Hij geeft diepte: je oog kijkt door de muur heen en de kamer lijkt verder te gaan. En hij geeft beweging, want het beeld verandert met elke stap die je zet en met elk uur van de dag.

Zeventien ramen, zeventien bogen: de les van Versailles

De beroemdste spiegelwand ter wereld staat in het paleis van Versailles. De Spiegelzaal werd tussen 1678 en 1684 gebouwd door architect Jules Hardouin-Mansart, op de plek van een terras aan de tuinkant. De zaal is 73 meter lang en heeft zeventien hoge ramen die uitkijken op de tuinen. Recht tegenover elk raam zit een boog die met spiegelglas is gevuld: 357 spiegels in zeventien bogen.

Spiegelglas was in die tijd een grote luxe, en Venetië had er het monopolie op. De spiegels voor Versailles kwamen uit de nieuwe koninklijke Franse spiegelfabriek en moesten laten zien dat Frankrijk het nu zelf kon.

De les is niet dat je meer spiegels nodig hebt. De les is de plek. Elke spiegelboog in Versailles staat recht tegenover een raam en is opgebouwd uit kleinere stukken glas, zoals een raam uit ruiten. Het is een tweede rij ramen. Hang thuis één hoge spiegel tegenover je mooiste raam, zo hoog en zo breed als je durft, en je hebt hetzelfde gedaan.

De hele kamer in één bol: de les van Sir John Soane

De Engelse architect Sir John Soane (1753–1837) verbouwde drie huizen aan Lincoln’s Inn Fields in Londen. Op nummer 13 woonde hij en bewaarde hij zijn verzameling. In 1833 liet hij bij wet vastleggen dat het huis na zijn dood een museum werd en zo veel als het kon bleef zoals hij het achterliet. Soane haalde het daglicht in veel vertrekken van boven en liet spiegels het verder brengen.

In het koepelplafond van zijn ontbijtkamer zette hij bolle spiegels. In die ene kamer zitten volgens het museum meer dan honderd spiegels, en bij kaarslicht glinstert het hele vertrek. Een bolle spiegel toont niet een stuk van de kamer, maar de hele kamer, klein en rond als in een druppel.

De les: een spiegel hoeft niet groot te zijn om een ruimte te openen. Een bolle spiegel van 40 tot 60 cm in de gang, in het trappenhuis of in een donkere hoek vangt het hele vertrek en elk beetje licht.

Tussen twee ramen: de penantspiegel

In de achttiende eeuw kreeg de spiegel in de ontvangstkamers van voorname huizen een vaste plek: op de penant, het stuk muur tussen twee ramen. Dat is de donkerste plek van een raamwand, want het licht valt er aan weerszijden langs. Een penantspiegel is hoog en smal, net als de ramen ernaast, en eronder stond meestal een wandtafel die erbij hoorde.

Het werkt nog altijd. Heb je twee ramen naast elkaar, hang dan een smalle hoge spiegel ertussen en zet er een tafeltje onder.

Kijk eerst wat hij weerkaatst

Laat iemand de spiegel vasthouden op de plek waar je hem wilt en ga zitten waar je altijd zit. Wat zie je erin? Goed is: lucht, een boom, een lege muur, een mooie kast, een lamp met een kap. Slecht is: het scherm, het aanrecht, de kapstok, een kaal peertje.

Tegenover het raam krijg je het uitzicht en het meeste licht terug. Haaks op het raam vangt de spiegel het daglicht van opzij en stuurt hij het dieper de kamer in. In een kamer op het zuiden is haaks vaak prettiger, omdat lage zon in een spiegel recht tegenover het raam verblindt.

Hoogte en maat

Voor een spiegel waar je in kijkt, geldt dezelfde maat als voor een schilderij: het midden op 145 tot 155 cm van de vloer. Boven een commode, een wandtafel of een bank laat je 15 tot 25 cm vrij tussen het meubel en de onderkant van de lijst, en neem je een spiegel van ongeveer twee derde van de breedte van het meubel.

Een passpiegel hoeft minder hoog te zijn dan je denkt. Om jezelf van top tot teen te zien, is een spiegel van de helft van je lengte genoeg, als de bovenrand ter hoogte van je kruin hangt. Met 120 tot 160 cm hoogte zit je ruim, en in de gang is 40 tot 60 cm breedte voldoende. Een grote spiegel mag ook op de vloer staan, licht achterover tegen de muur. Dan vangt hij het plafond en lijkt de kamer hoger. Zet hem wel vast, zodat hij niet wegglijdt.

Eén grote of een groep

Eén grote spiegel geeft rust en werkt als raam. Kies de grootste die de wand kan hebben, en liever staand dan liggend: een hoge spiegel laat lucht en plafond zien, een liggende vooral meubels. Een groep kleine spiegels werkt anders. Die geeft geen doorkijk maar schittering.

Behandel zo’n groep als een groep schilderijen. Leg hem eerst uit op de vloer, houd 5 tot 8 cm tussen de lijsten en hang het midden van het geheel op ooghoogte.

Wat je niet moet doen

Hang een spiegel niet te hoog. Zie je er zittend alleen het plafond in, dan doet hij niets. Hang er geen twee recht tegenover elkaar: je krijgt een tunnel van herhalingen waar je onrustig van wordt. Hang geen spiegel waar hij een kale lichtbron weerkaatst, want dan kijk je twee keer in de lamp. En hang een oude spiegel niet in de badkamer of bij het fornuis: damp en warmte tasten de laag achter het glas aan.

Een grote spiegel is zwaar. Hang hem aan twee punten in plaats van één, dan hangt hij recht en blijft hij hangen.

Stap voor stap

Loop op een heldere ochtend door je huis en zoek de donkerste plek: het einde van de gang, de hoek naast de schouw, de muur tussen twee ramen. Ga er met je rug tegenaan staan en kijk wat je ziet. Dat is wat de spiegel gaat tonen.

Knip daarna een vel pakpapier op de maat van de spiegel en plak het met schilderstape op de muur. Laat dan iemand de echte spiegel op die plek houden en schuif hem tien centimeter omhoog, omlaag, opzij. Zet een streepje bij de bovenrand, meet de afstand tot de ophangpunten en pak dan pas de boor.

Zo doe je het met oude stukken

Eeuwenlang werd spiegelglas belegd met een laag van tin en kwik. In 1835 vond de Duitse scheikundige Justus von Liebig een manier om zilver op glas neer te slaan, en daaruit kwam de spiegel zoals wij die kennen. Oud spiegelglas herken je meteen. Het is grijzer en zachter, soms licht golvend, met donkere vlekjes en wolken waar de laag is verweerd. Dat is geen gebrek. Zo’n spiegel geeft het licht gedempt terug en maakt van een kamer een schilderij.

Een vergulde lijst is gemaakt voor kaarslicht: het goud vangt het kleinste vlammetje. Op een witgekalkte muur heeft zo’n lijst geen gezelschap nodig. Hang hem boven een eenvoudige commode of een kale schouw, zet er één kandelaar voor en laat de rest van de wand leeg.

Haal vanavond een spiegel van de muur, hoe klein ook, en houd hem op drie plekken: tegenover het raam, haaks erop en in de donkerste hoek. Steek er een kaars bij aan. Je ziet meteen welke plek wint. Zoek je de spiegel die bij die plek hoort, kom dan eens kijken bij De Huiszwaluw: daar hangen oude spiegels met verweerd glas en vergulde lijsten, stukken die al een leven achter zich hebben en het licht teruggeven zoals alleen oud glas dat kan.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar onze kunst →