Naar de inhoud
De Huiszwaluw – vintage interiors
Collectie EN

Het middelpunt van een kamer

Uit de bibliotheek van

Elke goede kamer heeft één plek waar je oog als eerste naartoe gaat. Dat is het middelpunt. Heeft een kamer er geen, dan dwaalt je blik en blijft de kamer een verzameling losse dingen. Heeft ze er één, dan valt de rest vanzelf op zijn plaats: je weet waar de bank moet staan, waar het licht hoort en wat er weg kan. Goede architecten beginnen een huis daarom niet bij de muren, maar bij de plek waar het om draait.

Sta in de deur

Ga in de deuropening staan en kijk waar je oog blijft hangen. Dat is het middelpunt dat de kamer nu heeft. Soms is het wat je wilt: een schouw, een hoog raam. Soms is het een radiator, een zwart scherm of een volle hoek. Doe hetzelfde vanaf de plek waar je ’s avonds zit. Wat je vanaf die twee plekken ziet, bepaalt hoe de kamer voelt. Nu weet je wat je te doen staat.

Het vuur als hart: de les van Frank Lloyd Wright

De Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright (1867–1959) bouwde zijn huizen rond het vuur. Zijn prairiehuizen hebben een open plattegrond, lange horizontale lijnen en een zware schoorsteen in het midden. In het Robie House in Chicago, voltooid in 1910, lopen woonkamer en eetkamer in elkaar over. Alleen de haard staat ertussen. Het hele huis draait om die ene gemetselde kern.

In Fallingwater, het huis boven een waterval in Pennsylvania dat in 1937 klaar was, ging hij nog verder. Vlak voor de haard steekt een rotsblok van ruim twee meter lang door de vloer. Wright wilde de bovenkant vlak laten kappen, maar opdrachtgever Edgar Kaufmann stond erop dat de steen bleef zoals hij was. De stichting die Wrights nalatenschap beheert, noemt de haard het kloppende hart van een Wright-huis: hij tekende er een in elke opdracht, hoe bescheiden ook.

De les: een middelpunt is geen versiering die je achteraf aan een wand hangt. Het is het anker van de plattegrond. Wright koos eerst het hart en schikte daarna de kamers eromheen. Doe thuis hetzelfde. Bepaal eerst waar het hart van je kamer zit en zet dan pas de meubels neer. En maak het zwaar en laag: een middelpunt dat stevig op de grond staat, geeft meer rust dan iets dat hoog aan de muur zweeft.

Het uitzicht inlijsten: de les van Le Corbusier

In 1923 en 1924 bouwde Le Corbusier met zijn neef Pierre Jeanneret een klein huis voor zijn ouders in Corseaux, aan het Meer van Genève. Villa Le Lac meet maar 64 vierkante meter. Toch heeft het één raam van 11 meter lang, gericht op het water en de bergen. Het hele huis is om dat ene raam heen gedacht.

In de tuin deed hij iets wat je niet verwacht. Hij zette een muur vóór het meer en maakte daarin één rechthoekige opening, met een tafel ervoor. Wie daar zit, ziet het meer en de bergen als een schilderij in een lijst.

De les: een uitzicht wordt pas een middelpunt als het een rand heeft. Behandel je raam als een lijst. Houd de vensterbank leeg, hang niets voor het glas en zet er een tafel of een stoel bij. Laat de wand rond het raam rustig, zonder schilderijen die om aandacht vragen. Ook een klein raam met één boom erachter kan zo het middelpunt van een kamer zijn.

Eén nis, één ding: de tokonoma

Het traditionele Japanse huis heeft voor het middelpunt een eigen plek: de tokonoma. Dat is een nis in de ontvangstkamer, bedoeld om iets te laten zien. Er hangt een rol met een schildering of kalligrafie en er staat een bloemstuk bij. Meer niet. De tokonoma kreeg zijn vorm in de Muromachi-tijd. Niemand stapt erin, behalve om te wisselen wat er hangt, en dat gebeurt met de seizoenen. De belangrijkste gast krijgt de plaats het dichtst bij de nis.

De les is streng en bruikbaar. Wijs in je kamer één plek aan waar nooit iets wordt weggezet: geen post, geen sleutels, geen stapel boeken. Zet er één of twee dingen neer en wissel ze een paar keer per jaar. Een middelpunt dat af en toe verandert, blijf je zien.

Kies wat er al is

Kijk eerst naar het huis zelf. Een schouw is het vanzelfsprekende middelpunt van een kamer. Een groot raam met uitzicht ook. Werk daarmee en niet ertegenin.

Is er niets, dan maak je er een. Een hoge kast, een groot schilderij, een bijzondere tafel. Kies iets met genoeg maat voor de wand: een klein schilderij op een grote muur trekt de kamer niet bij elkaar. Boven een meubel beslaat een werk ongeveer twee derde van de breedte van dat meubel. Hang een kunstwerk met het hart op 145 tot 155 cm van de vloer.

Orden de rest eromheen

Richt de zithoek op het middelpunt. De bank kijkt ernaar of staat er haaks op, de stoelen sluiten de kring. Houd de zitplaatsen binnen ongeveer 250 cm van elkaar, dan praat je zonder je stem te verheffen. De salontafel staat 40 tot 45 cm van de bank. Een vloerkleed onder de zithoek bindt de groep samen. Zet in elk geval de voorpoten van bank en stoelen op het kleed.

Houd de wand rond het middelpunt rustig. Wat ernaast staat, is lager, kleiner of stiller. Twee gelijke lampen of stoelen aan weerszijden maken het sterker, omdat symmetrie de blik naar het midden trekt. Geef het middelpunt ’s avonds eigen licht: een kleine lamp erop of ernaast is genoeg.

Twee middelpunten

Heeft een kamer twee blikvangers die even hard roepen, dan weet je niet waar je moet kijken en niet hoe de bank moet staan. Dat gebeurt vaak met een schouw en een groot raam, of met een kast en een schilderij op verschillende wanden.

Er zijn twee oplossingen. De eerste: kies. Eén wordt de hoofdzaak, de ander maak je kleiner of stiller. De tweede: verdeel de kamer. In een grote kamer krijgt de zithoek haar eigen middelpunt en de eethoek het hare, met een looppad van minstens 80 cm ertussen.

Stap voor stap

Begin met leegmaken. Haal alles weg van en rond de plek die het middelpunt moet worden: de stoel voor de schouw, de planten voor het raam, de kleine dingen op de kast. Het middelpunt verstoppen is de fout die je het vaakst ziet.

Zet dan het ene stuk neer en kijk vanuit de deur. Schuif daarna de bank en de stoelen erheen. Hang kunst boven een meubel met 15 tot 25 cm tussen de bovenkant van het meubel en de onderkant van de lijst, zodat ze samen één geheel vormen. Loop de looplijn: kom je overal langs met 80 cm ruimte, dan klopt het. Kijk als laatste wat er nog meer om aandacht vraagt, en haal dat weg of geef het een andere kamer. Wat overblijft is een kamer met één hoofdzaak.

Zo doe je het met oude stukken

Een oud stuk is een geboren middelpunt. Een oude kast heeft maat, kleur en een geschiedenis die je ziet. Zet hem midden op een lichte wand, laat de muur ernaast leeg en zet er weinig op. Eén lamp of één vaas is genoeg, zoals in de Japanse nis.

Hetzelfde geldt voor een oud schilderij of een oude spiegel boven een eenvoudige bank, en voor een oude tafel bij het raam, zoals Le Corbusier hem neerzette. Laat de rest van de kamer eenvoudig, dan doet het ene stuk het werk.

Ga vanavond in de deuropening staan en wijs aan waar je oog naartoe gaat. Haal daar drie dingen weg en kijk opnieuw. Vaak is dat al de halve kamer. Zoek je nog het stuk waar alles om mag draaien, dan ben je welkom bij De Huiszwaluw: daar staan kasten, tafels, lampen en schilderijen die al een leven achter zich hebben en een kamer in één keer een hart geven.

Geschreven door De Huiszwaluw

← Terug naar de bibliotheek Naar onze kasten →